Poni\u017cej przygotowa\u0142am artyku\u0142 na temat emocji, ich roli w naszym \u017cyciu oraz tego czym skutkuje sukcesywne \u201ezapominanie\u201d o w\u0142asnych emocjach. Zach\u0119cam do lektury.<\/p>\n
Z emocjami jest jak z witaminami, wszyscy o nich m\u00f3wi\u0105 a nikt ich nie widzia\u0142.<\/strong><\/p>\n Tak w\u0142a\u015bnie jest, coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o emocjach, coraz cz\u0119\u015bciej w r\u00f3\u017cnych publikacjach, poradnikach pojawiaj\u0105 si\u0119 rady, aby skoncentrowa\u0107 si\u0119 na swoich emocjach, aby do nich dotrze\u0107, aby si\u0119 ich nie ba\u0107 i poby\u0107 z nimi. Tylko dlaczego, po co i jak? Odpowied\u017a na to nie jest ju\u017c taka prosta.<\/p>\n Wyobra\u017amy sobie ze jeste\u015bmy tajemnicz\u0105 precyzyjn\u0105 machin\u0105, nap\u0119dzan\u0105 przez po\u017cywienie (powtarzane ostatnio cz\u0119sto powiedzenie: \u201eJeste\u015b tym, co jesz\u201d),\u00a0 sen, codzienne obowi\u0105zki i nawyki. Funkcjonujemy troch\u0119 automatycznie, codzienne powielaj\u0105c i wykonuj\u0105c te same czynno\u015bci. A wi\u0119c jemy, \u015bpimy, pracujemy, opiekujemy si\u0119 dzie\u0107mi, planujemy urlopy. Na takim \u201eautopilocie\u201d mo\u017cemy prze\u017cy\u0107 ca\u0142e nasze \u017cycie, w biegu, w nat\u0142oku obowi\u0105zk\u00f3w, w nieustaj\u0105cym \u201eniedoczasie\u201d. W\u00a0 naszej codzienno\u015bci do\u015bwiadczamy r\u00f3\u017cnych zdarze\u0144- zakochujemy si\u0119, zostajemy rodzicami, tracimy bliskich, zmieniamy prac\u0119, chorujemy, odwiedzamy nowe miejsca, poznajemy ludzi, uczymy si\u0119 r\u00f3\u017cnych rzeczy. Ka\u017cdej z tych sytuacji towarzysz\u0105 emocje, jednak naj\u0142atwiej zidentyfikowa\u0107 nam emocje pozytywne, stan, \u00a0w kt\u00f3rym mamy \u201emotyle w brzuchu\u201d, gdy si\u0119 zakochujemy, czu\u0142o\u015b\u0107, gdy obcujemy z najbli\u017cszymi (w szczeg\u00f3lno\u015bci dzie\u0107mi), rado\u015b\u0107 gdy sp\u0119dzamy czas z wa\u017cnymi dla nas lud\u017ami, gdy odkrywamy nowe rzeczy, gdy zdajemy egzaminy czy osi\u0105gamy to, czego mocno pragn\u0119li\u015bmy. Te uczucia dopuszczamy do siebie, umiemy sobie z nimi radzi\u0107, poniewa\u017c s\u0105 mi\u0142e i przyjemne, albo jak mawiaj\u0105 niekt\u00f3rzy pacjenci po prostu fajne.<\/p>\n A co z tymi \u201eniefajnymi\u201d stanami?<\/strong><\/p>\n Co w sytuacji, gdy jeste\u015bmy smutni, boimy si\u0119 i nie do ko\u0144ca wiemy czego, nie mo\u017cemy spa\u0107, w g\u0142owie mamy nat\u0142ok my\u015bli, z\u0142o\u015bcimy si\u0119? Z tymi stanami radzimy sobie zdecydowanie gorzej- cz\u0119sto chcieliby\u015bmy ich nie do\u015bwiadcza\u0107 wcale, znale\u017a\u0107 na nie cudowne lekarstwo. Tym lekarstwem cz\u0119sto okazuj\u0105 si\u0119 paradoksalnie r\u00f3\u017cne substancje czy zachowania, a wi\u0119c pijemy, bo alkohol pozwala nam zapomnie\u0107, si\u0119gamy po narkotyki, aby si\u0119 rozlu\u017ani\u0107, gramy godzinami w gry, aby w wirtualnym \u015bwiecie wy\u0142adowa\u0107 nasz\u0105 z\u0142o\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b rodz\u0105 si\u0119 uzale\u017cnienia. Pracuj\u0105c z osobami uzale\u017cnionymi przekona\u0142am si\u0119, i\u017c uzale\u017cnienie to jedynie objaw- pewien marker, wska\u017anik tego co kryje si\u0119 pod spodem, pod dywanem naszych emocji. Cz\u0119sto pytam pacjent\u00f3w co zamietli pod przys\u0142owiowy dywan, co sprawia, \u017ce trudno im po takim pod\u0142o\u017cu chodzi\u0107, sta\u0107 i utrzyma\u0107 r\u00f3wnowag\u0119. Ka\u017cdy z nas ma taki dywan, po kt\u00f3ry zamiatamy r\u00f3\u017cnie niewygodne stany, my\u015bli, obowi\u0105zki, aby, jak to mawia\u0142a Scarlett O\u2019Hara bohaterka powie\u015bci \u201ePrzemin\u0119\u0142o z wiatrem\u201d, pomy\u015ble\u0107 o tym jutro, czyli od\u0142o\u017cy\u0107 przykre sytuacje, do\u015bwiadczenia i uczucia na p\u00f3\u017aniej. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdemu zdarzeniu w naszym \u017cyciu towarzysz\u0105 emocje, absolutnie ka\u017cdemu, tylko nie wszystkie emocje s\u0105 tak widoczne i silne, jak w przypadku zakochania czy utraty bliskiej osoby.<\/p>\n To nie uczucia stanowi\u0105 problem, ale nasz stosunek do nich.<\/strong><\/p>\n W nurcie humanistycznym, w kt\u00f3rym pracuj\u0119 szczeg\u00f3lny nacisk po\u0142o\u017cony jest na do\u015bwiadczanie emocji. Aby do tego dosz\u0142o, musimy je dopu\u015bci\u0107 do siebie. Jednak najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 jest nasz l\u0119k przed spotkaniem si\u0119 z emocjami, boimy si\u0119, \u017ce nas przyt\u0142ocz\u0105, zalej\u0105. Co si\u0119 stanie je\u015bli przyznamy si\u0119 przed samym sob\u0105 do wstydu, odrzucenia, samotno\u015bci? Zaczniemy p\u0142aka\u0107? Je\u015bli nie b\u0119dziemy mogli przesta\u0107, czemu mamy si\u0119 smuci\u0107? Je\u015bli b\u0119dziemy odczuwa\u0107 z\u0142o\u015b\u0107, to przestan\u0105 nas lubi\u0107? Mo\u017ce lepiej o tym nie m\u00f3wi\u0107, nie do\u015bwiadcza\u0107 tego?<\/p>\n Kiedy bronimy si\u0119 przed otwartym wyra\u017caniem i prze\u017cywaniem emocji, pojawiaj\u0105 si\u0119 one w naszym ciele. Cia\u0142o przetrzymuj\u0105c przez wiele lat szczelnie zapakowane, zamkni\u0119te w hermetycznej puszce emocje, odczucia, smutki, l\u0119ki, zw\u0105tpienia. Zaczyna chorowa\u0107, bo tylko w ten spos\u00f3b mo\u017ce uwolni\u0107 si\u0119 od tego co nagromadzi\u0142o si\u0119 w nas cz\u0119sto od dzieci\u0144stwa.<\/p>\n Chcemy wytresowa\u0107 nasze emocje, aby sta\u0142y r\u00f3wno w szeregu jak \u017co\u0142nierze, aby\u015bmy z tymi przykrymi emocjami radzili sobie natychmiast, a rozkoszowali si\u0119 i prze\u017cywali tylko rado\u015b\u0107 i zadowolenie. G\u0142\u0119boko ukryte emocje, tak jak niezap\u0142acone rachunki dopadaj\u0105 nas nawet po wielu latach- tak jak komornik przybywaj\u0105 cz\u0119sto nie wiadomo sk\u0105d i dlaczego i zawsze nie w por\u0119.<\/p>\n W ochronnym pancerzu.<\/strong><\/p>\n Tak jest w przypadku os\u00f3b, kt\u00f3re dorasta\u0142y w rodzinie z problemem alkoholowym, Doros\u0142ych Dzieci Alkoholik\u00f3w. Wielu z DDA do\u015bwiadcza problem\u00f3w emocjonalnych, najcz\u0119\u015bciej w postaci nawracaj\u0105cych stan\u00f3w depresyjnych, nerwic, zaburze\u0144 l\u0119kowych. Poniewa\u017c trudno powraca\u0107 do bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 z dzieci\u0144stwa zanim podejm\u0105 terapi\u0119 DDA do\u015bwiadczaj\u0105 szeregu trudno\u015bci i ogranicze\u0144 w codziennym funkcjonowaniu. Maj\u0105 k\u0142opoty w wyra\u017caniu i prze\u017cywaniu uczu\u0107, czuj\u0105 silny l\u0119k przed opuszczeniem, utrat\u0105 kontroli nad swoim \u017cyciem, nieustanne napi\u0119cie i poczucie winy, sk\u0142onno\u015b\u0107 do nadmiernej samokrytyki, trudno\u015bci w radosnym do\u015bwiadczaniu \u017cycia codziennego, utrzymywaniu bliskich kontakt\u00f3w, wstyd i g\u0142\u0119boki zalegaj\u0105cy \u017cal do \u015bwiata, \u017cycia i swoich bliskich. Przez wiele lat funkcjonuj\u0105 w ochronnym pancerzu- oddzieleni od \u015bwiata i blisko\u015bci z lud\u017ami. Na terapi\u0119 decyduj\u0105 si\u0119, kiedy nie s\u0105 w stanie ju\u017c maskowa\u0107 swojego osamotnienia, b\u00f3lu i smutku, kiedy nie maj\u0105 ju\u017c si\u0142y walczy\u0107 o siebie i swoje \u017cycie.\u00a0Rozpocz\u0119cie terapii jest dla DDA cz\u0119sto oznak\u0105 s\u0142abo\u015bci- pora\u017ck\u0105 w byciu silnym i niezale\u017cnym. Dla terapeut\u00f3w jest to zawsze akt odwagi- stani\u0119cia twarz\u0105 w twarz ze swoimi uczuciami, histori\u0105 i ograniczeniami. Dlatego warto dopuszcza\u0107 do siebie emocje, warto o nich m\u00f3wi\u0107 a przede wszystkim warto ich do\u015bwiadcza\u0107- bez wzgl\u0119du na to jaki trudne nam si\u0119 wydaj\u0105.<\/p>\n Je\u015bli chcecie wyobrazi\u0107 sobie i zobaczy\u0107 jak wygl\u0105daj\u0105 emocje warto zapozna\u0107 si\u0119 z Atlasem Emocji stworzonym przez ameryka\u0144skiego psychologa i badacza emocji Paula Eckmana. Atlas bazuje na 5 podstawowych emocjach- gniew(z\u0142o\u015b\u0107), strach, smutek, wstr\u0119t (odraza), przyjemno\u015b\u0107 (rado\u015b\u0107) a stworzony zosta\u0142 aby promowa\u0107 uwa\u017cno\u015b\u0107 w obszarze emocji, pokazywa\u0107 w jaki spos\u00f3b emocje wp\u0142ywaj\u0105 na nasze \u017cycie, z jakimi dzia\u0142aniami s\u0105 powi\u0105zane, jakie czynno\u015bci im towarzysz\u0105 i co mo\u017cemy robi\u0107, aby do\u015bwiadcza\u0107 ich w dobry dla nas spos\u00f3b.<\/p>\n
Jak pisz\u0105 Timmen L. Cermak i Jacques Rutzky\u00a0 autorzy ksi\u0105\u017cki \u201eCzas uzdrowi\u0107 swoje \u017cycie\u201d, \u00a0\u201euczucia same w sobie rzadko bywaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em problem\u00f3w\u201d. Jest nim natomiast niew\u0142a\u015bciwy stosunek do uczu\u0107, kt\u00f3ry powoduje, \u017ce traumatyczne prze\u017cycia nie przestaj\u0105 prze\u015bladowa\u0107 ludzi w ich dalszym \u017cyciu\u201d.<\/p>\n